Emlak değerini kısaca gayrimenkulun pazar değeri olarak tanımlayabiliriz. Emlakçılık alanında sıklıkla karşılaşılan bu ifade diğer adiyle rayiç bedel özel ya da kamuya ait gayrimenkulün piyasadaki alım ve satım değeridir.
Konut, arsa, işyeri gibi gayrimenkul sahiplerinin, bu gayrimenkullerine ilişkin alım satım yaparken rayiç bedelini araştırması gerekir. Rayiç bedeller yıllara göre değişkenlik gösterir, bunda temel belirleyici de çoğu zaman olduğu gibi arz-talep dengesidir. Birçok kişi, gayrimenkulünün satış fiyatını belirlerken rayiç bedellere bakar.
Gayrimenkulün rayiç bedelini hesaplarken güncel değerine bakılır. Bu güncel değer ise mülkün şehir merkezine, toplu taşımaya, AVM gibi yerlere yakınlığına bakılarak da yapılır. Güncel değeri belirleyen tek unsur bu olmasa da önemli bir unsurdur. Rayiç bedel belirlenirken hem alıcıyı ve hem de satıcıyı zor durumda bırakmayan seviyeler seçilmelidir. Rayiç bedel belgesi gayrimenkulün bağlı bulunduğu belediyeden de alınabilir.
Eğer sahip olunan gayrimenkul bir arsa ise rayiç bedelin belirlenmesinde birkaç ölçüt bulunmaktadır. Arsanın bulunduğu konum yine önemli bir unsurdur. Bunun yanı sıra arsa etrafında bulunan binaların konumu ve yapısı da önemli bir unsurdur. Arsanın ilerleyen tarihlerde değer kazanacak bir yerde bulunup bulunmaması da rayiç bedelin hesaplanmasında belirleyicidir.
Arsa emlak değeri, bağlı olduğu belediyeden de öğrenilebilir. Arsanın ada ve parsel bilgilerini kullanarak ya da sahibinin bilgileri aracılığıyla soruşturularak öğrenilebilir. Yine arsanın yakınlarında bulunan bir başka arsanın rayiç bedeli üzerinden yaklaşık bir değer de biçebilirsiniz.
Bir gayrimenkulün emlak değeri iki fiyat üzerinden incelenir. Bunlardan biri rayiç bedeldir. Diğeri ise emlak vergisi değeridir. Genel anlamda gayrimenkulün daha düşük miktarlarda hesaplandığı ve güncel olan pazar değerinin altında kalan bir fiyatlandırmaya ise rayiç bedel denir. Gayrimenkulun alım ve satımı sırasında tarafların ortak bir ederde buluşabilmesi için bu rayiç bedelin bilinmesi ya da hesaplanması gerekir.
Burada önemli olan unsur, rayiç bedel ile emlak vergisi bedeli arasında uçurum bulunmamasıdır. Şimdilerde alıcı olan ama gayrimenkulü satışa çıkardığında satıcı olacak olan kişinin daha fazla zarar görmesine de neden olabilmektedir. Ayrıca bu durumun kimi hukuki yaptırımları da söz konusudur
